Báo chí – phát thanh thời đại số: Cơ hội chuyển mình trong kỷ nguyên AI

Sáng 10-6, Đài Tiếng nói Nhân dân TPHCM (VOH) tổ chức hội thảo chuyên đề “Vai trò của báo chí và phát thanh trong thời đại số – Tác động của AI và tương lai nghề báo” tại Nhà hát VOH. Hội thảo là hoạt động ý nghĩa hướng tới kỷ niệm 100 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21-6-1925 – 21-6-2025) và 50 năm ngày phát sóng đầu tiên của VOH.

Tham dự hội thảo có đông đảo nhà báo, biên tập viên, chuyên gia công nghệ, cùng với gần 100 sinh viên đến từ các trường đại học trên địa bàn TPHCM, thể hiện sự quan tâm sâu sắc của cộng đồng báo chí và truyền thông trước làn sóng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI).

Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Quốc Bình – Phó Giám đốc phụ trách Đài VOH – nhận định, AI đang tác động sâu rộng đến mọi lĩnh vực, không loại trừ báo chí, truyền hình và phát thanh. “Hiện nay, thế giới chia làm hai nhóm người: một nhóm chưa tiếp cận AI và một nhóm đang sử dụng AI mỗi ngày. Công nghệ không chỉ hỗ trợ mà còn tác động đến thói quen, cách tiếp cận và tư duy tiếp nhận thông tin của con người”, ông Bình nhấn mạnh.

Ông cho rằng, ngành báo chí – phát thanh truyền thống không thể đứng ngoài làn sóng AI. Người làm báo hiện đại cần chủ động tiếp cận, làm chủ công nghệ, đồng thời giữ vững đạo đức nghề nghiệp và bản sắc nhân văn – yếu tố cốt lõi tạo nên niềm tin của công chúng đối với báo chí cách mạng.

Tại hội thảo, các tham luận đều tập trung phân tích rõ hai mặt của trí tuệ nhân tạo. Một mặt, AI đang hỗ trợ hiệu quả trong sản xuất tin tức, từ viết tin tự động, phân tích dữ liệu, đến dịch thuật và cá nhân hóa nội dung. Một số cơ quan báo chí như VTV, Báo Nhân Dân, VietnamPlus, VnExpress và chính VOH đã tiên phong ứng dụng AI, bước đầu thu được hiệu quả tích cực.

Tuy nhiên, AI cũng mang đến nhiều thách thức. Vấn nạn tin giả, hình ảnh và âm thanh giả mạo (deepfake), cùng các “ảo giác AI” gây hoang mang dư luận, làm xói mòn niềm tin vào báo chí chính thống. Câu chuyện minh bạch, đạo đức trong ứng dụng AI và quyền kiểm soát dữ liệu là những vấn đề cần được quan tâm đúng mức.

Thạc sĩ Ngô Hữu Thống – Viện trưởng Viện Nghiên cứu Ứng dụng Công nghệ và Phát triển Nhân lực AiOV, Chủ tịch DIGISO Group – khẳng định:

“AI không thể thay thế con người ở những giá trị sáng tạo, cảm xúc và khả năng kể chuyện chân thực. AI chỉ làm tốt vai trò trợ lý.”

Ông cho rằng, người làm báo trẻ hôm nay không chỉ là phóng viên đưa tin đơn thuần mà cần trở thành nhà sản xuất nội dung toàn diện, nắm bắt công nghệ, có tư duy phản biện và khả năng sáng tạo cao. “AI tuy nhanh và mạnh, nhưng thiếu chiều sâu và cảm xúc – những yếu tố làm nên một nền báo chí nhân văn, chính trực và có trách nhiệm”, ông Thống nhấn mạnh.

Hội thảo kết thúc với thông điệp thống nhất: Báo chí – phát thanh cách mạng Việt Nam cần một chiến lược ứng dụng AI bài bản, phù hợp với điều kiện thực tiễn và định hướng tư tưởng. Đó không chỉ là yêu cầu cấp thiết để thích ứng, mà còn là cơ hội để chuyển mình mạnh mẽ trong kỷ nguyên số.